الف: نماز و بیماران( عبادت در بستر بیماری)
به طور کلی افراد بیمار از جهتی به سه قسم تقسیم می شوند:
⦁ بیماران معمولی و کسانی که به طور سرپایی معالجه می شوند و بیماری آنها هیچ مانع و مشکلی برای خواندن نماز و سایر عبادات ایجاد نخواهد کرد که این دسته افراد نماز خود را از نظر وقت ، رعایت قبله و طهارت و امثال آن مانند قبل از بیماری به جا می آورند.
⦁ بیماران بد حال یا اورژانسی که به هیچ عنوان قادر به انجام عبادات عملی و نماز نیستند مگر با ایماء و اشاره . گاهی ممکن است کسانی باشند که اصلا فاقد بعضی از شرایط کلی تکلیف مانند عقل و قدرت باشند که در این صورت تکلیف از آنان ساقط است قضاء هم بر آنان واجب نیست . مثل افرادی که در وقت نماز در حال کمای مطلق به سر می برند یا بیماران روانی سخت که عقل و مشاعر آنان از کار افتاده است.
⦁ بیمارانی که جزء دسته اول و دوم نیستند ولی در مورد نماز و احکام نماز مانند طهارت ، قبله و امثال آن از احکام و مسائل خاصی برخوردار می باشند.
ب: طهارت
نماز گزار همیشه باید قبل از ورود به نماز به چند موضوع که در ارتباط با صحت نماز است توجه نماید ، آن موضوعات یا مسائل به عنوان مقدمات نماز محسوب می شود که عبارت است از : طهارت ، وقت ، قبله ، پوشش یا ستر ، مکان نماز گزار و غیره.
طهارت به معنی پاکی است و از شرایط اصلی و واقعی صحت نماز می باشد که بدون آن نماز تحقق پیدا نمی کند و صحیح نیست . نمازگزار باید از هر جهت پاک باشد یعنی علاوه بر پاکی درونی و باطنی و بر طرف نمودن آلودگی های باطنی مثل گناه و علاوه بر پاکیزگی ظاهری و رعایت نظافت و تمیزی بدن و لباس و مکان نماز از دو نوع طهارت دیگر که صحت نماز بستگی به آن دارد برخوردار باشد یعنی : طهارت از خبث و طهارت از حدث.
⦁ طهارت از خبث:
بدن و لباس نمازگزار باید از هر نوع آلودگی و پلیدی ظاهری مانند آلودگی به خون ، ادرار و سایر نجاسات کاملا پاک باشد که در اصطلاح فقهی از آن به طهارت از خبث تعبیر می شود . البته مکان نماز گزار نیز مانند لباس که دارای پنج شرط است ، پنج شرط مانند بی حرکت بودن ، غصبی نبودن دارد که یکی از آن شرایط پاک بودن جایی است که پیشانی را بر آن می گذارند که : « اگر جای پیشانی نجس باشد هر چند خشک هم باشد نماز باطل است و احتیاط مستحب آن است که مکان نمازگزار اصلا نجس نباشد و اگر نجس است به طوری تر نباشد که رطوبت آن به بدن و لباس او برسد.
⦁ طهارت از حدث:
نمازگزار باید علاوه بر پاکی بدن و لباس ، از هر نوع قذرات یا نجاست داخلی که موجب وضو یا غسل می شود نیز پاک باشد ( هر چیزی که مانند ادرار ، مدفوع ، خواب و امثال این ها موجب وضو برای نماز می شود ، در اصطلاح فقهی از آن به حدث اصغر تعبیر می شود و آن چه مانند احتلام و جنابت موجب غسل شود ، به آن حدث اکبر می گویند ) بنابر این نماز گزار باید برای نماز با طهارت باشد یعنی با وضو و تیمم و در صورت نیاز با غسل باشد ( طهارت خاص شرعی).
ج: احکام پاک بودن لباس و بدن
⦁ اگرکسی عمدا با بدن یا لباس نجس نماز بخواند ، نمازش باطل است .
⦁ اگر بواسطه ندانستن مسئله چیزی را نداند نجس است و اگر با آن نماز بخواند نمازش باطل است .
⦁ اگر فراموش کند بدن یا لباسش نجس است و در بین نماز یا بعد از آن یادش بیاید ، باید نماز را دوباره بخواند و اگر وقت گذشته است ، قضا نماید .
⦁ اگر نداند که بدن یا لباسش نجس است و بعد از نماز بفهمد نجس بوده ، نماز او صحیح است ولی احتیاط مستحب آن است که اگر وقت دارد دوباره آن نماز را بخواند .
⦁ کسی که در پاک بودن بدن یا لباس خود شک دارد چنان چه نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد که بدن یا لباسش نجس بوده ، نماز او صحیح است .
⦁ اگر لباس را آب بکشد و یقین کند که پاک شده است و با آن نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد پاک نشده ، نمازش صحیح است .
⦁ خون بدن انسان یا حیوان حلال گوشت اگر چه در چند جای بدن و لباس باشد در صورتی که روی هم کمتر از درهم ( تقریبا به اندازه دو ریالی ) باشد نماز خواندن با آن اشکال ندارد البته اگر سر سوزنی خون حیض باشد نماز باطل است .
⦁ اگر بدن یا لباس خونی نشود ولی به واسطه رسیدن به خون نجس شود ، اگر چه مقداری که نجس شده کمتر از درهم باشد ، نمی شود با آن نماز خواند .
⦁ اگر خون روی لباسی که آستر دارد بریزد و به آستر برسد و یا به آستر بریزد و روی لباس خونی شود ، باید هر کدام را جدا حساب نمود پس اگر خون روی لباس و آستر کمتر از درهم باشد ، نماز با آن صحیح است .
⦁ اگر لباس های کوچک نماز گزار مانند عرق چین و جوراب که نمی شود با آنها عورت را پوشاند نجس باشد ، چنانچه از مردار و حیوان حرام گوشت درست نشده باشد ، نماز با آن صحیح است و نیز اگر با انگشتری نجس نماز بخواند اشکال ندارد .
⦁ اگر در بدن یا لباس نمازگزار ، خون زخم یا جراحت یا دمل باشد ، چنان چه طوری است که آب کشیدن بدن یا لباس یا عوض کردن لباس برای بیشتر مردم یا برای خصوص او سخت است ، تا وقتی که زخم یا جراحت یا دمل خوب نشده است می تواند با آن نماز بخواند و همچنین است اگر چرکی که با خون بیرون آمده یا دوایی که روی زخم گذاشته اند و نجس شده در بدن یا لباس او باشد .
د: موارد شک در وضو
⦁ قبل از نماز
⦁ کسی که شک دارد وضو گرفته یا نه ، باید وضو بگیرد .
⦁ کسی که شک دارد وضوی او باطل شده است یا نه ، بنا می گذارد که وضوی او باقی است . ولی اگر بعد از بول ، استبرا نکرده و وضو گرفته باشد و بعد از وضو رطوبتی از او بیرون آید و نداند که بول است یا چیز دیگری ، وضوی او باطل است .
⦁ می داند وضو گرفته و حدثی از او سر زده اما نمی داند کدام جلوتر بوده :
⦁ چنانچه پیش از نماز است باید وضو بگیرد .
⦁ اگر در بین نماز است باید نماز را بشکند و وضو بگیرد .
⦁ اگر بعد از نماز است حکم آن گفته شده است .
⦁ در بین نماز
اگر در بین نماز شک کند که وضو گرفته یا نه :
⦁ حکم وضعی : نماز او باطل است .
⦁ تکلیف : باید وضو بگیرد و نماز را بخواند .
⦁ بعد از نماز
⦁ اگر شک کند که وضو گرفته یا نه ، نماز او صحیح است . ولی باید برای نمازهای بعدی وضو بگیرد .
⦁ اگر شک کند که ، قبل از نماز ، وضوی او باطل شده یا بعد از نماز ، نمازی که خوانده صحیح است .
⦁ کسی که می داند وضو گرفته و حدثی از او سر زده ( مثلا بول کرده ) اگر نداند کدام جلوتر بوده ، اگر بعد از نماز است باید وضو بگیرد و بنا بر احتیاط واجب نماز را که خوانده دوباره بخواند .
ه: وضوی جبیره
وضوی بر دو قسم است :
⦁ وضوی معمولی
⦁ وضوی جبیره
جبیره به چیزهایی گفته می شود که بر روی زخم ها ، جراحات ، چرک ها ، دمل ها ، شکستگی ها و بریدگی ها قرار می دهند مانند : تخته ، پارچه ، دارو و گچ که محل زخم و شکسته را می بندند یا پانسمان می کنند . جبیره در لغت از ماده جبر و به معنای کمک کردن می باشد . از این رو به باندهای گچی و غیره و انواع داروهایی که مصارف جلدی دارند و به صورت لایه ای از دارو روی زخم ها و جراحات قرار می گیرند نیز جبیره می گویند زیرا تمام وسائل فوق به عنوان کمک های موثر در امر درمان عضو مجروح یا شکسته ،کاربرد دارد . جبیره ممکن است در هر جائی از بدن وجود داشته باشد زیرا امکان وجود جراحت ، شکستگی یا زخم در هر نقطه از بدن وجود دارد اما در اینجا چیزی که مورد بحث است ، تشخیص محل و موقعیت جراحت یا زخم در ارتباط با اعضاء وضو می باشد ، ضمنا وضوی جبیره که یک نوع وضوی خاص بوده و از احکام خاصی نیز برخوردار است منحصر به همین مقدار نیست بلکه این عنوان یا تعبیر ، نسبت به تمام مواردی که به نحوی مانعی در اعضاء وضو ایجاد شده باشد اطلاق دارد .
موارد کلی وضوی جبیره
.0 جای وضو ، زخم و امثال آن باشد اعم از این که آن زخم و غیره :
عامل درونی داشته باشد ( قروح)
یا عامل بیرونی داشته باشد ( جروح )
.1 جای وضو چیزی ( اعم از نجاست و غیر نجاست ) چسبیده باشد به طوری که امکان برطرف نمودن آن نباشد یا به قدری مشقت داشته باشد که غیر قابل تحمل است .
.2 آب ضرر داشته باشد .
ضرر داشتن آب ( مثل اینکه قسمتی از دست مبتلا به نوعی بیماری روماتیسم باشد و آب برای آن ضرر داشته باشد ) در اعضاء وضو سه صورت دارد :
تمام اعضاء وضو (تیمم جبیره ای )
تمام یک عضو وضو (تیمم جبیره ای)
بعضی از اعضاء وضو (وضوی جبیره ای)
ما بهترین خدمات را به شما ارایه می کنیم
